Co może zyskać kredytobiorca w wyniku zastosowania sankcji kredytu darmowego ?
Autor: Norbert Warakomski, adwokat
Szanowni Państwo, na skutek wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 roku C-744/24, a także wyroku Sądu Najwyższego z dnia 08 lipca 2026 roku wydanego w sprawie o sygn.: II CSKP 89/26 (które jednoznacznie potwierdziły niezgodność z prawem naliczania odsetek od kosztów pozaodsetkowych kredytu konsumenckiego np. prowizji, składek ubezpieczeniowych), banki zaczęły rzeczywiście opracowywać strategię mającą na celu minimalizacje ryzyka prawnego związanego z sankcją kredytu darmowego.
W dniu 15 września 2026 roku również Związek Banków Polskich wydał stanowisko w sprawie wyżej wymienionego wyroku TSUE. Związek Banków Polskich wskazuje, że w nowych umowach kredytu konsumenckiego nie powinny być naliczane odsetki od pozaodsetkowych kosztów kredytu, w przypadku zaś umów zawartych przed 23 kwietnia 2026 roku banki powinny od momentu wydania tego wyroku zaprzestać praktyki polegającej na pobieraniu odsetek od tychże kosztów. ZBP rekomenduje również samodzielne działania banków mające na celu poinformowanie Klientów i stosowne rozliczanie z nimi odsetek naliczonych od pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Istotnie banki jeszcze przed wydaniem oficjalnego stanowiska przez Związek Banków Polskich podejmują działania mające na celu redukcje zagrożeń płynących dla sektora bankowego z tytułu sankcji kredytu darmowego. Z informacji uzyskanych przez moją Kancelarię w toku prowadzonych spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego oraz pierwszych doniesień medialnych wynika, że PKO BP S.A. zamierza wprowadzić mechanizm polegający na automatycznym zwrocie pobranych odsetek od kosztów pozaodsetkowych kredytu konsumenckiego naliczonych po dniu 23 kwietnia 2026 roku. Z kolei BNP Paribas Bank Polska S.A. podjął decyzję o zaniechaniu poboru tychże odsetek dokładnie od daty wyroku TSUE (czyli od 23 kwietnia 2026 roku). Jeżeli chodzi o inne banki, wymienia się tutaj przede wszystkim: Alior Bank S.A., ING Bank Śląski S.A., Credit Agricole Bank Polska S.A. czy Erste Bank Polska S.A. pracują nad nowymi harmonogramami spłat (z dużą dozą prawdopodobieństwa zaproponują kredytobiorcom tożsame rozwiązania).
Jeśli miałbym skomentować to co dzieje się obecnie w sektorze bankowym, to po pierwsze banki i ZBP od dawien dawna wiedzą (choć się wprost do tego nie przyznają), że w umowach kredytów konsumenckich powszechnie były łamane przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, a naruszenia te skutkują możliwością skorzystania przez znaczną część kredytobiorców z sankcji kredytu darmowego. Po drugie rozwiązanie tego palącego problemu, które będą proponować banki należy ocenić jednoznacznie negatywnie. Banki i instytucje pożyczkowe nie przyznają się wprost do nieprzestrzegania przepisów prawa, dwa będą dążyć do maksymalnego zredukowania kosztów swoich naruszeń, jednocześnie prowadząc szeroko zakrojoną kampanie informacyjną wymierzoną w kredytobiorców, wskazującą, że to przez nich drożeją kredyty i opłaty pobierane przez banki. Dodatkowo wskazać należy, że zwrot niezgodnie z prawem pobranych przez banki odsetek, ale naliczonych kredytobiorcom od 23 kwietnia 2026 roku będzie miał wymiar jedynie symbolicznego zaspokojenia zasadnych i znacznie wyższych roszczeń Klientów posiadających pożyczki i kredyty gotówkowego.
W tym miejscu przypominam Państwu, że na skutek zastosowania sankcji kredytu darmowego kredytobiorca/pożyczkobiorca zwraca kredyt/pożyczkę bez odsetek i innych kosztów (tj. sam kapitał kredytu konsumenckiego) w terminach wynikających z umowy lub z ustawy, ponadto kredytobiorca/pożyczkobiorca ma prawo żądać od banku zwrotu wszystkich naliczonych odsetek (za wyjątkiem odsetek karnych) oraz opłat np. prowizji, składek ubezpieczeniowych, opłat przygotowawczych.
Rozwiązanie przygotowywane przez banki oznacza, że banki będą chciały zwrócić niewielki ułamek tych odsetek, a o sankcji kredytu darmowego (poza nielicznymi wyjątkami) nawet nie będą chciały słyszeć. Tym samym stwierdzić należy, że nie jest to rozwiązanie przywracające równowagę w relacji pomiędzy konsumentem a bankiem.
Z mojego doświadczenia wynika, że kwoty przysługujące kredytobiorcom/pożyczkobiorcom z tytułu sankcji kredytu darmowego z pojedynczej umowy kredytu pożyczki/kredytu wynoszą najczęściej od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Biorąc pod uwagę skale nieprawidłowości występującą w umowach kredytów konsumenckich są to roszczenia generujące dla sektora bankowego z całą pewnością setki milionów jak nie kilka miliardów złotych.
Jeśli posiadasz zawartą umowę pożyczki/kredytu gotówkowego albo spłaciłaś/łeś ją niecały rok temu zapraszam do współpracy z moją Kancelarią, z największą przyjemnością zajmę się Twoją sprawą !